1. Dấu hiệu nhận biết đặc trưng
- Loét miệng: Các vết loét đỏ hoặc mụn nước (đường kính 2–3 mm) xuất hiện ở vòm khẩu cái, niêm mạc má, nướu hoặc lưỡi, khiến trẻ đau và tăng tiết nước bọt.
- Phát ban mụn nước: Xuất hiện ở các vị trí đặc biệt như lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông và khuỷu tay. Mụn nước thường có hình bầu dục, nổi cộm hoặc ẩn dưới da trên nền hồng ban, không đau.
2. Phân độ lâm sàng và hướng xử trí
Việc phân độ đúng đóng vai trò quyết định trong việc điều trị hiệu quả:
Độ 1 (Chưa biến chứng): Trẻ chỉ loét miệng và/hoặc phát ban. Điều trị ngoại trú, tái khám mỗi 1–2 ngày.
- Độ 2 (Biến chứng thần kinh): Chia làm 2 nhóm (2a và 2b). Trẻ bắt đầu có dấu hiệu giật mình, sốt cao trên 39°C khó hạ, nôn nhiều, lừ đừ hoặc run chi. Cần nhập viện điều trị nội trú ngay.
- Độ 3 (Rối loạn thần kinh thực vật nặng): Mạch nhanh (>170 lần/phút), tăng huyết áp, vã mồ hôi, thở nhanh/khó thở. Cần hồi sức tích cực.
- Độ 4 (Suy hô hấp tuần hoàn nặng): Trẻ ngưng thở, sốc, tím tái, phù phổi cấp. Đây là tình trạng nguy kịch cần cấp cứu khẩn cấp.
3. Các dấu hiệu nguy hiểm cần nhập viện ngay
Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu có ít nhất một trong các dấu hiệu sau:
- Sốt cao trên 39°C hoặc sốt kéo dài trên 48 giờ.
- Giật mình, chới với, hốt hoảng.
- Nôn ói nhiều, lừ đừ, bỏ bú hoặc ăn uống quá kém.
- Run chi, đi đứng loạng choạng, yếu tay chân.
- Thở nhanh, khó thở hoặc da nổi bông.
4. Nguyên tắc chăm sóc và phòng ngừa
- Cách ly: Trẻ bệnh cần nghỉ học và tránh nơi đông người ít nhất 7–10 ngày để tránh lây lan qua đường tiêu hóa (nước bọt, mụn nước, phân).
- Dinh dưỡng: Cho trẻ ăn thức ăn lỏng, nguội để giảm đau miệng. Đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng để nâng cao thể trạng.
- Vệ sinh: Rửa tay thường xuyên và vệ sinh sạch sẽ đồ chơi, vật dụng của trẻ.
Lưu ý quan trọng: "Phải biết mới nghĩ tới, phải nghĩ tới mới tìm, phải tìm mới thấy." NVYT và phụ huynh cần khám kỹ lòng bàn tay, chân, mông và họng của trẻ để không bỏ sót các sang thương kín đáo.
Nguồn tài liệu: Bệnh viện Nhi Đồng 1 - TP. Hồ Chí Minh
- Đăng nhập để gửi ý kiến
