Hướng dẫn người dân chuẩn bị trước khi khám sức khỏe

Để quá trình khám diễn ra thuận lợi và kết quả xét nghiệm được chính xác, người dân vui lòng thực hiện các hướng dẫn sau:

1. Chuẩn bị từ ngày trước khi khám

• Ăn uống bình thường, điều độ; không ăn quá nhiều thức ăn có nhiều dầu mỡ, đường hoặc đạm.
• Không uống rượu, bia; hạn chế cà phê, trà đặc, nước tăng lực và các chất kích thích.
• Không tập luyện thể lực quá sức hoặc lao động gắng sức.
• Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya.
• Chuẩn bị căn cước công dân hoặc giấy tờ tùy thân và các giấy tờ theo thông báo của đơn vị tổ chức.
• Mang theo đơn thuốc, sổ khám bệnh, giấy ra viện và các kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh gần đây nếu có.
• Ghi nhớ hoặc lập danh sách các thuốc, vitamin, thực phẩm bổ sung đang sử dụng; tiền sử dị ứng; bệnh đã mắc và các phẫu thuật trước đây.

2. Hướng dẫn nhịn ăn

Trường hợp chương trình khám có xét nghiệm đường huyết, mỡ máu hoặc các xét nghiệm sinh hóa cần lấy máu lúc đói:

• Nhịn ăn từ 8 đến 12 giờ trước khi lấy máu.
• Trong thời gian nhịn ăn chỉ được uống nước lọc với lượng vừa phải.
• Không uống sữa, cà phê, trà, nước ngọt, nước trái cây hoặc nước có hương vị.
• Không nhai kẹo cao su, hút thuốc lá hoặc sử dụng thuốc lá điện tử.
• Không tập thể dục hoặc vận động gắng sức trước khi lấy máu.
• Nên thực hiện lấy máu vào buổi sáng. Sau khi lấy máu, người dân có thể ăn uống trở lại theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Không phải tất cả xét nghiệm máu đều yêu cầu nhịn ăn. Tuy nhiên, trong khám sức khỏe tổng quát thường có xét nghiệm đường huyết và lipid máu nên người dân cần thực hiện đúng hướng dẫn nhịn ăn của đơn vị tổ chức.

3. Sử dụng thuốc trước khi khám

• Không tự ý ngừng thuốc điều trị hằng ngày.
• Người đang điều trị tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc các bệnh mạn tính cần hỏi bác sĩ về việc sử dụng thuốc trong buổi sáng lấy máu.
• Khi đến khám, phải thông báo cho bác sĩ và nhân viên lấy mẫu về các thuốc, vitamin, thực phẩm bổ sung đang sử dụng.
• Người bệnh đái tháo đường không nên tự ý dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết khi đang nhịn ăn nếu chưa có hướng dẫn cụ thể, vì có nguy cơ hạ đường huyết.
• Nên mang thuốc đang sử dụng đến địa điểm khám để dùng sau khi lấy máu hoặc theo chỉ định của bác sĩ.

4. Lấy mẫu nước tiểu

Nếu được yêu cầu lấy mẫu nước tiểu, thực hiện như sau:

1. Rửa tay sạch.
2. Vệ sinh sạch bộ phận sinh dục ngoài.
3. Mở nắp lọ đựng mẫu nhưng không chạm tay vào mặt trong của lọ hoặc nắp.
4. Đi tiểu phần đầu vào bồn cầu.
5. Hứng phần nước tiểu giữa dòng vào lọ đựng mẫu, không để miệng lọ chạm vào cơ thể.
6. Phần nước tiểu còn lại tiếp tục đi vào bồn cầu.
7. Đậy kín nắp và giao ngay cho nhân viên y tế.

Lưu ý:

• Không lấy nước tiểu từ bô, chậu hoặc vật dụng không bảo đảm vệ sinh.
• Không đổ nước tiểu từ dụng cụ khác sang lọ xét nghiệm.
• Phụ nữ đang có kinh nguyệt, ra huyết âm đạo hoặc đang điều trị bệnh phụ khoa cần thông báo cho nhân viên y tế.
• Người đang có chảy máu do trĩ hoặc tổn thương vùng sinh dục – tiết niệu cũng cần thông báo trước khi lấy mẫu.

5. Lấy mẫu phân

Chỉ thực hiện khi chương trình khám có yêu cầu:

• Đi đại tiện vào dụng cụ sạch, khô hoặc dụng cụ được nhân viên y tế cung cấp.
• Không để mẫu phân lẫn với nước tiểu, nước trong bồn cầu, giấy vệ sinh hoặc chất tẩy rửa.
• Lấy lượng mẫu theo hướng dẫn, cho vào lọ chuyên dụng và đậy kín nắp.
• Ghi hoặc kiểm tra đầy đủ họ tên, ngày giờ lấy mẫu.
• Giao mẫu cho nhân viên y tế trong thời gian sớm nhất.

Không tự ý ngừng thuốc trước khi lấy mẫu phân nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

6. Chuẩn bị trước khi đo huyết áp và khám tim mạch

• Không hút thuốc, uống cà phê, trà đặc hoặc nước tăng lực trước khi đo.
• Tránh chạy nhanh, leo cầu thang hoặc vận động gắng sức ngay trước khi đo.
• Đi tiểu trước nếu đang buồn tiểu.
• Ngồi nghỉ yên tĩnh ít nhất 5 phút trước khi đo huyết áp.
• Khi đo, ngồi tựa lưng, đặt hai chân trên sàn, không bắt chéo chân, không nói chuyện và để tay ngang mức tim.
• Thông báo cho bác sĩ nếu đang hồi hộp, đau, mất ngủ hoặc vừa vận động mạnh.

7. Chuẩn bị cho điện tim và chẩn đoán hình ảnh

Điện tim

• Nghỉ ngơi trước khi đo.
• Không vận động mạnh ngay trước khi thực hiện.
• Mặc trang phục rộng, thuận tiện bộc lộ vùng ngực, cổ tay và cổ chân.
• Thông báo nếu đang sử dụng máy tạo nhịp tim hoặc có bệnh tim mạch.

Chụp X-quang

• Tháo đồ trang sức, vật dụng kim loại hoặc thiết bị điện tử tại vùng cần chụp theo hướng dẫn.
• Phụ nữ đang mang thai, nghi ngờ mang thai hoặc chậm kinh phải thông báo trước cho nhân viên y tế.

Siêu âm

• Siêu âm bụng hoặc siêu âm hệ tiết niệu có thể yêu cầu nhịn ăn hoặc nhịn tiểu, uống nước để làm đầy bàng quang.
• Thực hiện đúng hướng dẫn riêng của đơn vị tổ chức vì yêu cầu chuẩn bị phụ thuộc vào loại siêu âm.

8. Các trường hợp cần báo trước cho nhân viên y tế

Người dân cần chủ động thông báo khi thuộc một trong các trường hợp sau:

• Đang mang thai hoặc nghi ngờ mang thai.
• Đang có kinh nguyệt hoặc chảy máu bất thường.
• Đang mắc bệnh cấp tính, sốt, nôn ói hoặc tiêu chảy.
• Có tiền sử ngất khi lấy máu hoặc sợ kim tiêm.
• Đang sử dụng thuốc chống đông máu.
• Mắc bệnh đái tháo đường và có nguy cơ hạ đường huyết.
• Là trẻ em, người cao tuổi, người suy nhược hoặc người không thể nhịn ăn kéo dài.
• Có dị ứng thuốc, dị ứng hóa chất hoặc tiền sử phản ứng nặng khi thực hiện thủ thuật.

Các trường hợp trên sẽ được nhân viên y tế hướng dẫn riêng, không tự ý nhịn ăn hoặc ngừng thuốc.

9. Nếu không thực hiện đúng hướng dẫn

Nếu đã ăn, uống đồ uống khác nước lọc, hút thuốc, dùng thuốc không đúng hướng dẫn hoặc lấy mẫu không đúng cách, người dân cần thông báo trung thực cho nhân viên y tế.

Tùy loại xét nghiệm, nhân viên y tế sẽ quyết định tiếp tục lấy mẫu, ghi nhận tình trạng không nhịn đói hoặc hẹn lấy lại mẫu vào thời điểm phù hợp. Không nên che giấu thông tin vì có thể làm sai lệch kết quả và ảnh hưởng đến kết luận sức khỏe.

10. Sau khi lấy máu

• Dùng tay ấn chặt bông tại vị trí lấy máu trong khoảng 3–5 phút hoặc lâu hơn nếu đang dùng thuốc chống đông.
• Không xoa bóp mạnh tại vị trí lấy máu.
• Ngồi nghỉ nếu cảm thấy chóng mặt, buồn nôn hoặc vã mồ hôi.
• Báo ngay cho nhân viên y tế khi có biểu hiện bất thường.
• Có thể ăn nhẹ sau khi hoàn thành lấy máu. Người có tiền sử hạ đường huyết nên chuẩn bị sẵn thức ăn nhẹ phù hợp.

Lưu ý: Hướng dẫn cụ thể của cơ sở khám và nhân viên y tế tại địa điểm khám được ưu tiên áp dụng. Một số xét nghiệm hoặc kỹ thuật chuyên biệt có thể yêu cầu cách chuẩn bị khác.